Ժամանակակից աշխարհում մենք ամեն օր անցկացնում ենք համակարգչի առջև, իսկ ճանապարհին կամ հանգստի ժամանակ անընդհատ նայում ենք սմարթֆոնի էկրանին: Օրվա վերջում չե՞ք զգում «աչքերի այրոց և ցավ», «հեռու գտնվող առարկաների պղտորություն» կամ «աչքերի չորություն»:
Աչքերի այս քրոնիկ հոգնածությունը կոչվում է «աչքերի լարվածություն» (աստենոպիա), որը, եթե անտեսվի, կարող է հանգեցնել գլխացավերի, պարանոցի ցավերի, գրգռվածության և քնի խանգարումների:
Այս հոդվածում մենք կներկայացնենք աշխարհի ակնաբույժների կողմից առաջարկվող պարզ և արդյունավետ «20-20-20 կանոնը» և սմարթֆոնի էկրանը աչքերի համար ավելի հարմարավետ դարձնելու եղանակները:
👁️ Ի՞նչ է «20-20-20 կանոնը», որը խորհուրդ են տալիս ակնաբույժները:
Երբ մենք կենտրոնացած նայում ենք մոտ գտնվող էկրանին (սմարթֆոն կամ համակարգիչ), աչքի մկանները, որոնք պատասխանատու են ֆոկուսի համար (թարթիչային մկաններ), գտնվում են մշտական լարվածության մեջ: Բացի այդ, կենտրոնացման պատճառով թարթելու հաճախականությունը նվազում է մոտ երեք անգամ, ինչը հանգեցնում է աչքերի չորության:
Այս լարվածությունը թուլացնելու համար Ամերիկյան ակնաբուժության ակադեմիան (AAO) խորհուրդ է տալիս կիրառել «20-20-20 կանոնը»:
🕒 Ինչպե՞ս կիրառել 20-20-20 կանոնը
Կանոնը չափազանց պարզ է.
- Մոտ գտնվող էկրանին նայելուց «20 րոպե» հետո,
- Նայեք «20 ֆուտ» (մոտ 6 մետր) հեռավորության վրա գտնվող որևէ առարկայի,
- Հանգստացրեք աչքերը այդ վիճակում «20 վայրկյան»:
💡 Ինչո՞ւ է այն արդյունավետ
- Մկանների ձգում: Հեռվին նայելը թույլ է տալիս թարթիչային մկաններին լիովին թուլանալ և ձգվել:
- Չոր աչքերի կանխարգելում: 20 վայրկյան էկրանից հեռու նայելը խթանում է բնական թարթումը, ինչը խոնավացնում է աչքի մակերեսը:
Այս սովորությունը առօրյայում ներդնելու համար փորձեք յուրաքանչյուր 20 րոպեն մեկ նայել գրասենյակի պատուհանից դուրս, դիտել սենյակում գտնվող բույսերը կամ պատի ժամացույցը:

⚙️ Սմարթֆոնի 3 կարգավորում՝ աչքերի հոգնածությունը նվազեցնելու համար
20-20-20 կանոնի հետ մեկտեղ, սմարթֆոնի կարգավորումները աչքերի համար հարմարավետ դարձնելը նույնպես շատ արդյունավետ է:
1. Տառաչափի մեծացում
Փոքր տառերը կարդալիս մենք ենթագիտակցորեն մոտեցնում ենք էկրանը դեմքին, ինչը լարում է աչքի մկանները:
- Կարգավորում: Android-ի «Կարգավորումներ» ➔ «Էկրան» ➔ «Տառաչափ» բաժնում ընտրեք ձեզ հարմար չափը:
2. «Մուգ ռեժիմի» (Dark Mode) միացում
Սպիտակ ֆոնը (որը լույս է արձակում) չափազանց գրգռիչ է աչքերի համար: Մուգ ռեժիմը միացնելով՝ դուք նվազեցնում եք աչքերի վրա ընկնող լույսի ընդհանուր քանակը:
- Կարգավորում: «Կարգավորումներ» ➔ «Էկրան» ➔ «Մուգ ռեժիմ» (Dark theme):
3. Կապույտ լույսի և փայլի նվազեցում
Սմարթֆոնի էկրանից արձակվող լույսը պարունակում է «կապույտ լույս», որը հասնում է աչքի խորքը և խաթարում ֆոկուսավորման գործառույթը, ինչպես նաև ավելորդ «փայլ» (պայծառություն):
📱 Աչքերի գրգռվածությունը հիմնովին նվազեցնելու համար՝ «Blue Light Filter» հավելվածը
Եթե աշխատանքի ընթացքում հաճախ եք մոռանում 20-20-20 կանոնի մասին, ապա կարևոր է ֆիլտրել էկրանից եկող վնասակար լույսը:
Այդ նպատակով խորհուրդ ենք տալիս մեր անվճար Android հավելվածը՝ «Blue Light Filter - Կապույտ լույսի ֆիլտր»:
✨ «Blue Light Filter» հավելվածի առավելությունները
- Բնական ֆիլտրեր: Ընտրեք 7 տարբեր գույներից, ներառյալ «սեպիա» երանգը, որը գրքի էջի պես հարմարավետ է աչքերի համար:
- Արագ մուտք: Ծանուցումների վահանակից մեկ հպումով միացրեք/անջատեք ֆիլտրը կամ կարգավորեք դրա ինտենսիվությունը:
- Մարտկոցի խնայողություն: Հավելվածը չափազանց թեթև է և գրեթե չի սպառում մարտկոցի էներգիան:
Եթե ցանկանում եք առավելագույնս նվազեցնել էկրանի պայծառությունը, կարող եք օգտագործել նաև մեր «Brightness Control» հավելվածը, որը կօգնի գիշերային ընթերցանությունը դարձնել անվտանգ:
❓ Հաճախակի տրվող հարցեր (FAQ)
Հ. Արդյո՞ք սմարթֆոնի համար նախատեսված կապույտ լույսի ֆիլտրով ապակիները արդյունավետ են:
Պ. Որոշակի չափով՝ այո, բայց դրանք սահմանափակ են: Ֆիլտրող ապակիները ֆիզիկական են, ուստի դուք չեք կարող փոխել դրանց գույնը կամ ինտենսիվությունը: Հավելվածները ավելի ճկուն են, քանի որ թույլ են տալիս ցերեկը օգտագործել բնական գույներ, իսկ գիշերը՝ ավելի ուժեղ ֆիլտր:
Հ. Արդյո՞ք մուգ ռեժիմը պետք է օգտագործել նաև ցերեկը:
Պ. Կախված է անհատական նախասիրություններից: Եթե սպիտակ տառերը սև ֆոնի վրա ձեզ համար դժվարընթեռնելի են, ապա ցերեկը ավելի լավ է օգտագործել «լուսավոր ռեժիմը»՝ թույլ կապույտ լույսի ֆիլտրով, իսկ գիշերը՝ «մուգ ռեժիմը»՝ ուժեղ ֆիլտրով:
Հ. 20 րոպեն չափելը դժվար է:
Պ. Սկզբում բավական է պարզապես հիշել այդ մասին: Պարտադիր չէ ժամացույցով չափել: Փորձեք կապել այն ձեր գործողությունների հետ, օրինակ՝ «խաղի բեռնման էկրանին նայել հեռուն» կամ «մեկ հաղորդագրություն ուղարկելուց հետո նայել պատուհանից դուրս»: Սա կօգնի սովորությունը դարձնել կայուն:

